මොනවද මේ සයිබර් ප්‍රහාර?
ලොව පුරා රටවල් 99ක පමණ පරිගණක පද්ධතීන්ට බලපෑම් කරමින් පසුගිය සති අන්තයේ එල්ල වූ දැවැන්ත සයිබර් ප‍්‍රහාරය හේතුවෙන් මේ වනවිට ලොව පුරා බොහෝ අන්තර්ජාල භාවිත කරන්නෝ දැඩි භීතියකට හා කම්පනයකට පත්ව සිටිති.
මෙම ප‍්‍රබල සයිබර් ප‍්‍රහාරය හේතුවෙන් ලොව පුරා සංවිධාන හා ආයතන ගණනාවක අන්තර්ජාල පද්ධති බිඳ වැටී ඇති බව විදෙස් පුවත් සේවා වාර්තා කර ඇත.
මෙම සයිබර් ප‍්‍රහාරය සඳහා ඇමෙරිකාවේ ජාතික ආරක්ෂක ආයතනය මගින් සංවර්ධනය කළ වෛරසයක් උපයෝගි කරගෙන ඇති බවටද මේ වන විට තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත.
මෙම වෛරසයේ උපාංග පසුගිය අපේ‍්‍රල් මසදී පරිගණක හැකර්වරුන් පිරිසක් සොරකම් කර තිබූ අතර පසුව එය ඔවුන් විසින් මෙසේ අන්තර්ජාලයට එක් කරනු ලැබ තිබේ.
මෙම වෛරසයෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා මයික්‍රෝසොෆ්ට් ආයතනය ආරක්ෂිත උපක‍්‍රම හඳුන්වාදී තිබුණද, ලොව පුරා බොහෝ දෙනකු ඒ සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු කර නොමැති බවත් මේසා විශාල හානියක් සිදුවීමට එම නොසැලකිල්ල බලපා ඇති බවත් ජාත්‍යන්තර මාධ්‍යද පවසයි.
මෙම සයිබර් ප‍්‍රහාරය සඳහා භාවිත කර ඇත්තේ රැුන්සම් වෙයා නමින් හැඳින්වෙන පරිගණක වෛරස ප‍්‍රභේදයයි. අන්තර්ජාල මුදල් ප‍්‍රභේදයක් වන බිට් කොයින් 300ක් ඇනවුම් කිරීමත් සමග මෙම වෛරසය ක‍්‍රියාත්මක වන බව දැනට සොයාගෙන ඇත.
ඇමෙරිකානු ඩොලර් 300ක් කප්පම් ඉල්ලා සිටින මෙම පරිගණක මෘදුකාංගයක් මගින් ලොව පුරා ස්ථාන දහස් ගණනක පරිගණක පසුගිය සති අන්තයේ අගුළු වැටුණි, මේ හේතුවෙන් බි‍්‍රතාන්‍යයේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවා ආයතනවල ඇතැම් පරිගණක පද්ධති සම්පූර්ණයෙන් බිඳ වැටී ඇතැයි සෞඛ්‍ය සේවා බලධාරීන් පවසන බව බී.බී.සී. පුවත් සේවය සඳහන් කළේය.
මේ තත්ත්වය මත හදිසි ප‍්‍රතිකාර සඳහා පැමිණෙන බි‍්‍රතාන්‍ය රෝගීන් වෙනත් රෝහල් වෙත හරවා යැවීමට සිදු වී ඇති බවටත්, ස්පාඤ්ඤයේද ආයතන ගණනාවක් සයිබර් ප‍්‍රහාරයට ගොදුරු වී ඇති බවටත් වාර්තා වේ.
”මෙම සයිබර් ප‍්‍රහාරය ඉතා බරපතළ තත්ත්වයක්,”‍ බව පරිගණක ආරක්ෂාව පිළිබඳ අවාස්ට් (Avast) සමාගමේ ප‍්‍රකාශක ජෙකුබ් ක‍්‍රවුස්තෙක් මහතා පසුගියදා මාධ්‍ය වෙත සඳහන් කළේය.
මෙම අනාරක්ෂිත තත්ත්වය මත වහාම සිය පරිගණක වසා දමන මෙන් ඇතැම් සමාගම් සිය සේවකයන්ට උපදෙස් දී ඇති අතර, ‘කප්පම් සයිබර් ප‍්‍රහාරය’ මගින් සිය පරිගණක එක්වරම අගුළු දමා ඇති ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූප ඉතාලියේ විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍යයෙකු සමාජ ජාල ඔස්සේ ප‍්‍රචාරය කර තිබුණි. කෙසේ වෙතත් මේ වනවිට මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට අවශ්‍ය කටයුතු යොදා ඇති බව පරිගණක ආරක්ෂාව පිළිබඳ ලොව පුරා ආයතන රැසක් ප‍්‍රකාශයට පත්කර තිබීම යම් අස්වැසිල්ලකට කරුණකි.
එසේම ප‍්‍රහාරය සිදු වුණු සැණින් ඇමෙරිකන් ජාතික ආරක්ෂක ඒජන්සියේ දැනුම්දීම මත ලොව රටවල අත්‍යවශ්‍ය පරිගණක පද්ධති යාවත්කාලීන කිරීමටද පියවර ගත් බව වාර්තා වේ.
මෙම ප‍්‍රහාරය දියත් කර ඇත්තේ ‘ෂැඩෝ බ්‍රෝකර්ස්’ නමැති පරිගණක හැකර් කණ්ඩායම විසින් බවට සැක කෙරෙන නමුත් මෙම ප‍්‍රහාරය එල්ල කිරීමේ අරමුණ මෙතෙක් පැහැදිලිව අනාවරණය වී නොමැති බව ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය සඳහන් කරයි.
මෙම සයිබර් ප‍්‍රහාරයෙන් ශී‍්‍ර ලංකාවේ පරිගණක පද්ධතිවලට කිසිදු බලපෑමක් එල්ල නොවුණු බව මෙරට පරිගණක හදිසි ප‍්‍රතිචාර සංසදය සඳහන් කරයි. නමුත් ඉදිරියේදී එවන් ප‍්‍රහාරයක් මෙරට පරිගණක පද්ධතීන්ටද කොයි මොහොතක හෝ එල්ල වීමේ අවදානමක් පවතින බවටද එම සංසදය අනතුරු අඟවයි.
එවැනි තත්ත්වයක් ඉදිරියේදී ඇති වුවහොත් ඉන් ආරක්ෂා වීම සඳහා අවශ්‍ය ක‍්‍රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස එම සංසදය මෙරට පුරා විසිර සිටින අන්තර්ජාල භාවිත කරන්නන්ගෙන් මාධ්‍ය හරහා පසුගියදා ඉල්ලීමක් කළේය.
මෙහිදී ශී‍්‍ර ලාංකිකයන්ද සයිබර් ප‍්‍රහාර යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටීම ඉතා වැදගත් බවද එම සංසදය සඳහන් කර ඇත, සයිබර් ප‍්‍රහාර යනු පරිගණක සහ අන්තර්ජාල සේවා ඔස්සේ සිදුවන කඩාකප්පල්කාරී ක‍්‍රියාවක් ලෙස සරලව හඳුන්වා දිය හැක. රටක පරිගණක හා සම්බන්ධ සියලූ‍ කටයුතු සැණින් අඩපණ කිරීමට එවැනි සයිබර් ප‍්‍රහාරයකට හැකියාව ඇත. සයිබර් ප‍්‍රහාර එල්ල කරන පරිගණක විශේෂඥයන් හඳුන්වන්නේ හැකර්වරුන් ලෙසිනි. මොවුන් පරිගණක පද්ධති අඩපණ කරන, දත්ත විකෘති කරන ඩිජිටල් සොරුන් ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි.
හැකරයන් මෙලෙස සයිබර් ප‍්‍රහාර එල්ල කරනුයේ විවිධ අරමුණු මුල් කරගනිමින්ය. ත‍්‍රස්තවාදීන් හා යම් රජයන් විසින් ඔවුන්ගේ එදිරිවාදීන්ගේ පරිගණක ජාලවලට ඇතුළු වී රහස් තොරතුරු හෝ යුද උපකරණ පිළිබඳ තොරතුරු සොරා ගැනීමට හෝ ඒවාට හානි කිරීමට මෙසේ හැකරයන්ගේ සහය ලබාගනී.
එසේම මේ හා සමාන ක‍්‍රම උපයෝගි කරගෙන මෙම අපරාධකරුවන් ගීත, පොත් පත්, පරිගණක මෘදුකාංග වැනි බුද්ධිමය දේපළ හා මූල්‍යමය තොරතුරු, සමාගම්වලින් හා පුද්ගලයන්ගෙන් සොරා ගනියි. මෙලෙස ඔවුන් සෑම වසරකම අන්තර්ජාලය හරහා වංචනික ලෙස ඩොලර් බිලියන ගණනක බුද්ධිමය දේපළ සොරා ගන්නා බවට වාර්තා වී ඈත.

හැකරුන් තම මෙහෙයුම් දියත් කරන්නේ වෙනත් කෙනකුගේ පරිගණකය හරහා බව විශේෂයෙන් සිහි තබා ගත යුතුය. ඔබටත් නොදැනී ඔබේ පරිගණකය වෙනත් කෙනකු පාලනය කරනවා විය හැක. ඒ පිළිබඳ අප අවධානයෙන් සිටිය යුතුය.
පරිගණක වයිරස් වර්ග කි‍්‍රයා කරන්නේ නිහඬ මාරයෙක් ලෙසය. පරිගණක අපරාධකරුවෙක් හානිකර පරිගණක වැඩසටහනක් හෙවත් ක‍්‍රම ලේඛයක් (program) අන්තර්ජාලය හරහා යවයි. මෙම ක‍්‍රම ලේඛය ඔබේ පරිගණකයට ඇතුළු වූ විට ඔබේ පරිගණකයේ ආරක්ෂිත උපක‍්‍රම තිබෙනවාද කියා සොයා බලයි. කිසියම් හෝ අනාරක්ෂිත මඟක් හමු වූ විට ඔබේ පරිගණකයේ වැදගත් තොරතුරුවලට ඇතුළු වී ඒ සියල්ල සොයා බලයි.
ඉන් පසු එම ක‍්‍රම ලේඛය ඔබේ පරිගණකයේ ඇති දත්ත වෙනස් කර හෝ විනාශ කර දමයි. එසේ නැතහොත් ඔබේ පරිගණකයෙන් අන් අයට ඊ-මේල් පණිවුඩ යවයි. එපමණක්ද නොව ඔබේ මුරපද (passwords) ගනු දෙනු පිළිබඳ හෝ වෙනත් රහස්‍යමය තොරතුරුද අපරාධකරුවාට ලබා දෙයි.
ඔබේ අතින්ම ඔබේ පරිගණකයට හානි සිදු කිරීමට පරිගණක අපරාධකරුවන්ට හැක. එනම් සැක නොසිතන ආකාරයට එවන ඊ-මේල් පණිවුඩයක් සමග ඇති අතිරේක ලිපි ගොනුවක් (e-mail attachment) විවෘත කිරීමෙන් හෝ දක්වා ඇති වෙබ් පිටුවකට පිවිසීමෙන් හෝ නොමිලේ ලබා දෙන බවට පවසා ඇති දත්ත ඇතුළු කරගන්නා විට ඔබේ පරිගණකයට මෙලෙස හානි සිදු විය හැකියි. එසේත් නැත්නම් වෛරසයක් සහිත දත්ත ගබඩා කරන උපකරණ (memory device) ඔබේ පරිගණකයට සම්බන්ධ කිරීමෙන්ද හානි සිදු වෙයි. මේ සෑම අවස්ථාවකදීම ඔබගේ පරිගණකයේ ක‍්‍රම ලේඛවලට හානි සිදු වන අතර ඔබේ පරිගණකය වෙනත් කෙනකුගේ පාලනයටද නතු වෙයි.
තම පරිගණකයට එවැනි හානියක් සිදු වී තිබෙනවාද යන්න සොයා ගැනීම එතරම් පහසු කාර්යයක් නොවන බව පරිගණක හදිසි ප‍්‍රතිචාර සංසදය පවසයි. අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වීමට වැඩි වේලාවක් ගත වෙනවා නම් හෝ කඩින් කඩ යම් යම් වැඩසටහන් ඇතුළත් කරන ලෙස පරිගණකයෙන් පණිවුඩ ලැබෙනවා නම් එය මෙවැනි තත්ත්වයක හඳුනා ගැනීමේ ලකුණු ලෙස සැලකිය හැකි බව සංසදය පවසයි. එබැවින් එහිදී විශ්වාසවන්ත කාර්මිකයකු මාර්ගයෙන් පරිගණකය පරීක්ෂා කර ගැනීම වැදගත්ය.
සයිබර් ප‍්‍රහාර හා වෛරසයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා ගත හැකි මූලික පියවරයන් කිහිපයක් පිළිබඳව පරිගණක හදිසි ප‍්‍රතිචාර සංසදයේ තොරතුරු ආරක්ෂක ඉංජිනේරු රොෂාන් චන්ද්‍රගුප්ත මහතා අප කළ විමසීමකදී අප දැනුවත් කළේය.
ඔහුගේ දැනමුතුකම්වලට අනුව පරිගණකයට වෛරස් ඇතුළු වීම වැළැක්වීම සඳහා ගුණාත්මක භාවයෙන් ඉහළ වෛරස් බාධකයක් (වෛරස් ගාඞ්) ඇතුළත් කිරීම අතිශයින් වැදගත්ය. එසේම එසේ ඇතුළත් කරන ලද වෛරස් බාධකය හෙවත් ආරක්ෂකය, නිතර යාවත්කාලීන (අප්ඬේට්) කළ යුතුය. එසේම තම ඊ මෙල් ගිණුමට ලැබෙන නාඳුනන ඊ මේල් පණිවුඩ කල්පනාකාරී විය යුතුය.

ඔබගේ පරිගණකයට ඔබගේ අන්තර්ජාල මුරපද මතක තබා ගන්නා ලෙසට වන විධානය භාවිත නොකළ යුතුය. එසේම මුහුණු පොත, ඊ මේල් ගිණුම ආදීය සඳහා වෙන වෙනම, එකිනෙකට වෙනස් මුරපද ලබාදීම වැදගත්ය.
එසේම ඔබේ පරිගණකය භාවිත නොකරන සෑමවිටම අන්තර්ජාලයෙන් විසන්ධිව, පරිගණකය ක‍්‍රියා විරහිත කර තැබීම ඉතා වැදගත්ය .
නිතර ඔබේ පරිගණක ලිපිගොනු හා වැදගත් දත්ත පිටපත් පරිගණකයෙන් බාහිරව තැන්පත් කළ යුතුය. අන්තර්ජාලයෙන් පැමිණෙන සැකසහිත පණිවිඩ හෝ විධාන විවෘත නොකළ යුතුය. මෙවැනි ආරක්ෂිත උපක‍්‍රම හරහා සයිබර් ප‍්‍රහාර හා වෛරසයන්ගෙන් යම් පමණකට ආරක්ෂා වීමට අපට හැකියාවක් ඇත.
කෙසේ වෙතත් අපට හානිකර බොහෝ ලෙඩ රෝගයන්ට මුහුණ දීමේදී මෙන්ම අපට හානිකර මෙම සයිබර් ප‍්‍රහාර හා පරිගණක වෛරසයන්ට මුහුණ දීමේදීද වඩා වැදගත් වන්නේ ප‍්‍රතිකාරය නොව ආරක්ෂා වීමයි.

පැතුම් වික්‍රමරත්න

පාට හතයි රස හතයි
හත් මාළුව හදන්නේ මෙහෙමයි...
ආචාර්ය පබිලිස්‌ සිල්වා කියයි

ආහාරවල රසය කනටත් දැනෙනවා
කරවිල, වට්‌ටක්‌කා, පුහුල්, පිපිඤ්Æ ඇට කියන්නෙ ඖෂධ
ජාතියේ මහා සූපවේදී ආචාර්ය පබිලිස්‌ සිල්වා සමඟ කරගෙන යන කතා බහ ඔහු විසින් රචිත "සූපවංශය" කෘතිය තරමටම පුළුල් ගැඹුරකින් අර්ථයෙන් යුක්‌තය. ගත වූ සති තුනක්‌ තුළ ඔහු විසින් මෙරට ආහාර සංස්‌කෘතිය පිළිබඳ දක්‌වන ලද අදහස්‌ ලිපි මාලාවක්‌ ලෙස "දිවයින ඉරිදා සංග්‍රහයේ" පළවූ අතර මෙම ලිපිය ද එහි දිගුවක්‌ වන්නේය.
පළමුව "සූපවංශය" එළිදැක්‌වීමේ උළෙලට සහභාගී වූ ජනාධිපති මෛත්‍රිපාල සිරිසේන මහතා එම ග්‍රන්ථයේ ඇති වැදගත්කම අවබෝධ කර ගැනීමෙන් අනතුරුව එය ඉංගී්‍රසි බසට පරිවර්තනය කිරීමට අවශ්‍ය සියලු පහසුකම් ලබාදී ඇති බැවින් නුදුරේදී එය ජාත්‍යන්තර වටිනාකමකින් යුත් ග්‍රන්ථයක්‌ බවට පත්කිරීමට හැකියාව ලැබෙන බවත් එහි පූර්ණ ගෞරවය ජනාධිපති මෛත්‍රිපාල සිරිසේන මහතාට හිමි විය යුතු බවත්, පළමුව සඳහන් කරමින් පබිලිස්‌ සිල්වා මහතා මෙවර කතා බහ හත්මාළුවෙන් ආරම්භ කළේය.
"හත්මාළුව කියන්නේ එළවළු සහ අල වර්ග හතක්‌ එකට මිශ්‍ර කරල හදන ආහාරයක්‌. මේක ලෝකයේ බොහෝ රටවල තිබෙන ක්‍රමයක්‌. දැන් ඉන්දියාව ගත්තොත් ඒ රටේ මේ සඳහා වර්ග නමයක්‌ එකතු කරනව. සාමාන්‍යයෙන් නවරත්න කිව්වහම අපේ මතකයට නැඟෙන්නේ මැණික්‌ වර්ග නමයක්‌නෙ. නමුත් අපි හත්මාළුව කියන එක ඉන්දියාවෙ හඳුන්වන්නෙ නවරත්න නමින්. දැන් අපේ රටේ ගත්විට අපි හත්මාළුව කියල හඳුන්වන ආහාරය පළාතෙන් පළාතට වෙනස්‌ වෙන්න පුළුවන්. ඒක වෙන්නෙ මෙහෙමයි. කොතැනකවත් සඳහන් වෙලා නැහැ හත්මාළුවට අහවල් දේම පමණක දාන්න කියල. මේ සඳහා ඒ ඒ පළාත්වලට ආවේණික එළවළු වර්ග, අල වර්ග භාවිත කරන්න පුළුවන්. ඒ හින්ද අපට වර්ග කරල කියන්න පුළුවන් කමක්‌ නැහැ. හත්මාළුවට මේ මේ වර්ග යොදා ගන්න කියල. හැබැයි මේකෙ තියෙන වැදගත්කම තමයි හත්මාළුව හැදුවට පස්‌සෙ ඒකට පාවිච්චි කළ එළවළු වර්ග වෙන්න පුළුවන් අල වර්ග වෙන්න පුළුවන් අන්න ඒ ටික වෙන වෙනම හඳුනගන්න පුළුවන්කම තිබෙන්න ඕන. අන්න එතකොට තමයි මේක හත්මාළුව වෙන්නෙ."
"එහෙම නැතුව මේකෙ පාට වෙනස්‌ වෙලා තැම්බිල වැඩිවෙලා අනවශ්‍ය රසකාරක දාල මේකෙ තියෙන්නෙ මොනවද කියල හොයාගන්න බැරි නම් ඒක හත්මාළුවක්‌ වෙන්නෙ නැහැ. හත්මාළුවක්‌ හදා ගැනීමේදී ඕනෑම පළාතකදී කජු විශේෂ වෙනව. මෙතැනදීත් කජු කිව්වම පැහුණුq ගෙඩියෙන් ලබාගන්න කජු මදය මේ සඳහා යොදා ගැනීමක්‌ සිද්ධ වෙන්නෙ නැහැ. ඒ සඳහා ගත යුත්තේ නාඹර වයසෙ කජු මදය පමණයි. ඒ කියන්නෙ ළපටි කජු මද. ළපටි කජු මදය සුදු පාටයි. ඊළඟට අපි කොළපාට එළවළුවක්‌ ගන්න ඕන. රතුපාට එළවළුවක්‌ ගන්න ඕන. ඔය වගේ වර්ණ හතකින් කජු මාළුව සමන්විත වෙන්න ඕන. එතකොට උදාහරණයක්‌ විදිහට අපට දුඹුරු පැහැති එළවළුවක්‌ අල වර්ගයක්‌ නැහැනේ. ඒකට කරන්නෙ අළු කෙසෙල් අරන් කපල බදිනව. අන්න දුඹුරු පැහැය එනව. හැබැයි මේ බැදගත් අළු කෙසෙල් හත් මාළුවට මිශ්‍ර කරන්න ඕන අනෙක්‌ හය වර්ගයම යොදල හොද්ද හදාගත්තට පස්‌සෙ. එතකොට අර දාන අළු කෙසෙල් කෑලිවල පැහැය වෙනස්‌ වෙන්නෙ නැහැ. දියවෙලා නොපෙනී යන්නේ නැහැ. හත්මාළුවට කළු වර්ණය ලබාගන්න ඕන නම් "ඉඳලොළු" දාන්න පුළුවන්. රතුපාට ගත්තොත් ඒ සඳහා අපට රතු නිවිති දාගන්න පුළුවන්."
"එතකොට බීට්‌රූට්‌ ගන්න බැරි ඇයි කියල කෙනකුට ප්‍රශ්නයක්‌ එන්න පුළුවන්. බීට්‌රූට්‌ ගත්තොත් එයාගෙ අණසක සෑම තැනකම පැතිරෙන්න ගන්නව. හැමදේම රතුපාට වෙන්න ගන්නව. මෙතැනදී මට අමතක වුණ කාරණයක්‌ තමයි හත්මාළුවක්‌ හදද්දී ඒ සඳහා ගන්න එළවළු අල වර්ග එක සමාන ප්‍රමාණයට කපාගත යුතු වෙනව. මොකද මේකෙ කලාවක්‌ තියෙනව. මම කියාගෙන ආපු කාරණයට නැවත ගියොත් බීට්‌රූට්‌ ගන්නව නම් හත්මාළුවට ඒක මුලින්ම තම්බගන්න ඕන. අන්න එතකොට එයාගෙ තිබෙන රතුපාට බලය බිඳෙනවා. ඔන්න ඔය වගේ යම් යම් උපක්‍රම අපි දැනගන්න ඕන ආහාර පිළියෙළ කිරීමේදී විශේෂයෙන් හත්මාළුව ගැන සඳහන් කළොත් ඒක පිළියෙළ කරල ආහාරයට ගන්න වෙලාවේදී එය වර්ණ හතකින් සමන්විත වෙන්න ඕන."
"ආහාරයෙන් අපි ඉන්ද්‍රියයන් පහක්‌ පිනවනව. ඒව තමයි ඇස, කන, නාසය, මුඛය, ස්‌පර්ශය මේ ඉන්ද්‍රියයන් පහ ආගමානුකූල පැත්තෙන් ගත්තත් වැදගත් වෙනවනෙ. එතැනදී මේක වැදගත් වෙන්නෙ පව් සහ පින කියන කාරණා දෙක සම්බන්ධයෙන්නෙ. කෙනෙක්‌ දිව්‍ය ලෝකයේ හෝ නරකාදියේ යන්නෙ. මේ ඉන්ද්‍රියයන් පහ පිනවන ආකාරයෙන්aනෙ. හැබැයි ආහාරවලින් මේ ඉන්ද්‍රියයන් පිනවන්න යන්න එපා. මොකද අධික රසයට ඕනම කෙනෙක්‌ කැමැත්ත දක්‌වනව. හැබැයි අද මේ අධික රසය ගන්න බහුල වශයෙන් දාන්නෙ රස කාරක. ඒ හින්ද මම දෙන උපදෙස තමයි අධික රසයට ලොල් වෙන්න එපා කියන එක. දැන් යම් ආහාරයක්‌ සැකසීමේදී ඕනෑවට වඩා ඒ දෙය තෙලෙන් බදිනව නම් වැඩිපුර තම්බනවනම් ඒකට හේතුවක්‌ තියෙන්න ඕන. දැන් මම ඉස්‌සෙල්ල කිව්වෙ හත් මාළුවට අළු කෙසෙල් ගෙඩිය බදින්න ඕන කියල. අන්න ඒක අවශ්‍ය වර්ණය එනකම් බැද්දට ගැටලුවක්‌ නැහැ. ඒකට හේතුවක්‌ තියෙනවනෙ. මොකද ඒක බාගෙට බැදල දැම්මොත් දියවෙලා යනව. ඒ ගැන අපි සැලකිලිමත් වෙන්න ඕන.
එතකොට ආහාර සමඟ ඉන්ද්‍රියයන් පහක්‌ සම්බන්ධ වෙන ආකාරය ගැන නැවත කතා කළොත් ආහාරයක්‌ වේවා බීමක්‌ හෝ වේවා මුලින්ම අපි ඒකෙ රස බලන්නෙ නාසයෙන්. නාසයට ඒ සුවඳ දැනිල තත්පර ගණනකින් අපේ ශරීරය වෙනස්‌ වෙනව. කටට කෙළ උනනව. ආශාව ඇති වෙනව මේ කාල රස බලල නොවෙයි. එතකොට අපි මුලින්ම ආහාරය භුක්‌ති විඳින්නෙ නාසයෙන්. දෙවැනි එක තමයි ඇස. එතැනදී සුවඳ එන පැත්ත දෙස අපි හැරිල බලනව. අන්න එතකොට අපි මේක දකිනව. අන්න අපි දෙවැනි වර දැසින් ආහාරයක්‌ භුක්‌ති විඳිනව. ඊළඟට අපි ස්‌පර්ශය බලනව. මේක ඉදිලද, තැම්බිල ද, මෙළෙක්‌ ගතියෙන් යුක්‌තද සෙවෙල ගතියක්‌ තියෙනවද කියල. බලන්නෙ ස්‌පර්ශයෙන්. ඊළඟට තමයි අපි ඒක ආහාරයක්‌ හෝ පාන වර්ගය වේවා භූක්‌ති විඳින්නෙ. ඒ හතරවැනි අවස්‌ථාව. තව එකක්‌ ඉතිරි වෙනවානේ. ඒ තමයි පස්‌වැනි අවස්‌ථාව. අපි ආහාරයක්‌ දත් දෙපළෙ ආධාරයෙන් හපල කනකොට ශබ්දය උපදිනව. ඒක කනට නෑසුණොත් එතකොටත් අපි ආහාරය පිළිකුල් කරනව. ඒ හින්ද දෙසවන් කියන්නෙත් ආහාර රසවිඳින ඉන්ද්‍රියයක්‌. දැන් උදාහරණයක්‌ විදිහට පිපිඤ්Æ කෑල්ලක්‌, පපඩමක්‌ ධාන්‍ය වර්ගයක්‌ ආහාරයට ගනිද්දි යම් ශබ්දයක්‌ ඇහෙන්නෙ නැත්නම් අපි දෙපාරක්‌ කල්පනා කරනව. පෙඟුණ පපඩමක්‌ අපි කන්නෙ නැහැනේ. ඒ හින්ද ආහාරයක තිබෙන රසය කනටත් දැනෙනව. එතකොට කෙනකුට ඕන නම් මේ ඉන්ද්‍රියයන් පහම පිනවන්න පුළුවන්. හැබැයි ඒක එච්චර හොඳ දෙයක්‌ නොවෙයි.
මේ දෙය කෘත්‍රිමව කරන්නත් පුළුවන්. ඒ කොහොමද කියනව නම් නාසය පිනවන්න පුළුවන් කෘත්‍රිම සුවඳ කාරක ආධාරයෙන් කට පිනවන්න රස කාරක තිබෙනව. ඇස පිනවන්න වර්ණ කාරක තිබෙනව සවණ පිනවන්න විවිධ තෙල් වර්ගවලින් බැද ගන්න පුළුවන්. ස්‌පර්ශය සඳහාත් ඒ ක්‍රමයම අනුගමනය කරන්න පුළුවන්. හැබැයි මේකෙ තියෙන අනතුර තමයි. මම අර කිව්ව ඉන්ද්‍රියයන් පිනවීමට යැමේදී අප නොදැනුවත්වම අපට හානි සිද්ධ වීම. ඒකයි මම කිව්වෙ ආහාරවලින් ඉන්ද්‍රියයන් පහක්‌ පිනවන්න පුළුවන් හැබැයි අනතුරුදායකයි කියල.
මොකද ඔය ඕනවට වඩා රස සොයන්න ගියොත් ඒක බෝ නොවන රෝගවලට අතවැනීමක්‌. ඒ හින්ද අර මම මුලින් කිව්ව අපාය හා දිව්‍ය ලෝකය කියල දෙකක්‌ තිබෙනවානේ. ඒ හින්ද ඕනවට වඩා රසය සොයාගෙන යැම ඒ දෙකෙන් අපායට යනව වගේ වැඩක්‌. මොකද මම එහෙම කියන්නෙ ආහාර එක්‌ක සෙල්ලම් කරනව කියන්නේ ජීවිත එක්‌ක සෙල්ලම් කරනව වගේ වැඩක්‌.
ආහාර ගැන ඉතිහාසය සොයා ගෙන යන කොට ආහාර පිළියෙළ කිරීමේ නිරතව ඉන්න අයට ඒ ගැන උනන්දුවක්‌ තියෙනව නම් පොළොව යටින් වටිනා ඉල්ලම් මතු වෙනව වගේම ඒ අයගේ මනසටත් ආහාර සම්බන්ධව අලුත් සිතුවිලි පහළ වෙන්න ඕන. අපි කොහොමද රසවත් මෙන්ම ගුණවත් දෙයක්‌a හොයාගන්නෙ කියල. සමහරවිට අත් වැරැද්දකින් අලුත් දෙයක්‌ අලුත් රසයක්‌ හොයාගන්න පුළුවන් වන අවස්‌ථා තිබෙනව.
මං අපේ රටින් උදාහරණයක්‌ කියන්නම්.. දැන් කාලෙකට ඉස්‌සර අපේ රටේ "බුල්ටෝ" කියල දෙයක්‌ තිබුණ. මං හිතන්නෙ දැන් ඒක වෙළෙඳපොළේ නැහැ. ඔය බුල්ටෝ එක හැදුණේa අත්වැරැදීමකින්. කවුරු හරි කෙනෙක්‌ කියමුකො. එයා කිරිටෆී හදන්න ගියා වැරදීමකින් පමණට වැඩිය මේ මිශ්‍රණය රත් වුණා. එහෙම නැත්නම් අධික උෂ්ණත්වයකට පත් වුණා. මේක අහක දාන්න බැරිකමට රවුම් කලා කෑලි කපල කොලේක එතුව වෙළෙඳපොළට දැම්ම.
අපි මොනතරම් ඇබ්බැහිවීමක්‌ වුණාද ඒකට. ඒක හොයාගෙන ගිහින් මිලදී ගන්න තත්ත්වයට ආව. ඒ වගේ යම් යම් අත්වැරදීම් හේතුවෙන් ආහාර සංස්‌කෘතියට අලුතින් එකතු වූ දේත් තිබෙනව.
මම කියාගෙන එන්නෙ අලුත් අත්හදා බැලීම් කළ යුතුයි කියලනෙ. දැන් උදාහරණයක්‌ විදිහට ගත්තොත් ආහාර රසවත් කරන්න විවිධ සෝස්‌ වර්ග යොදාගන්නව. මේව බොහොමයක තියෙන්නෙ කෘත්‍රිම රස කාරක හා වර්ණ කාරක හැබැයි ඒ කෘත්‍රිම දේ භාවිත නොකර සෝස්‌ වර්ග හදාගන්න පුළුවන්. තමන්ගෙ ගෙදර පාවිච්චියට කියමු. ඒ දේ තමන්ට කරගන්න පුළුවන්නෙ. ඕනෑම පළතුරකින් සෝස්‌ හදන්න පුළුවන්. මම ඒක මුලින්ම හඳුන්වල දීල තිබෙනව. දිවුල්, කාමරංක, බෙලි මෙන්ම මේ වගේ පළතුරුවලින් අපට ඒ දෙය කරගන්න පුළුවන්. විනාකිරි ටික ගත්තත් එහෙමයි. මේ වෙද්දී ලෝකයේ බොහෝ රටවල් රසය පැත්තකින් තියල ගුණය ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න පටන් අරන් තියෙනව. ඒ කියන්නෙ ආහාර සඳහා පුළුවන් තරම් ස්‌වාභාවික දේ භාවිත කරන්න පටන් අරන් තියෙනව. රටක්‌ ලෙස ගත් විට අපි ඒ තත්ත්වයට තවමත් යන්න හිතල නැහැ. මොකද ඔය කෘත්‍රිමව නිපදවන ලද ආහාර අපේ රටට එන්න ගත්තෙ දැනට දශක තුන හතරකට එපිට ඉඳල. ඒ කියන්නෙ තවමත් ඒක අපට අලුත්. ඒ හින්ද ඒකෙන් මිදෙන්න අපට තව කාලයක්‌ ගත වෙනව.
අපේ රටේ දැනට කාලයකට පෙර ආහාර රසවත් කරන්න භාවිත කළේ පොල් විනාකිරි. ඒක සියයට සියයක්‌ ස්‌වාභාවිකයි. ගෙදර හදා ගත්තෙ. අද ඉන්න ගෘහණිය ඒක හදාගන්නෙ නෑ. හදන්න දන්නෙත් නෑ. ඒ අය මොකද කරන්නෙ කඩේට ගිහින් කෘත්‍රිමව හදන විනාකිරි ගෙනත් ආහාරයට දානව. ඒක හදන්නෙ ඇසිඩ් වර්ග භාවිත කරල. දැන් අපි ඇසිඩ් තමයි කන්නෙ විනාකිරි කියල. හැබැයි අපි පොල්ගෙඩිය බිඳල විසි කරල දාන වතුරෙන් ගෙදරදීම ඔය විනාකිරි ටික හදාගන්න පුළුවන්. ඒක ස්‌වාභාවිකයි. කොහොමද ඒක කරන්නෙ. ගෙදර බිඳින පොල් ගෙඩියෙ වතුර ටික අරගෙන ඒක පෙරළා අරගන්න. එහෙම ගන්න පොල්වතුර ලීටරයකට සීනි තේ හැන්දක්‌ දාන්න ඕන. හොඳින් වහල පල්වෙන්න තියන්න. සති දෙක තුනක්‌ යද්දී ඒක විනාකිරි බවට පත් වෙනව. ඉතින් අපි මේ දේවල් කරන්නෙ ආහාරය ඖෂධයක්‌ බවට පත් කරන්නෙ කොහොමද කියල රටට කියන්න.
විදේශවලට ගියාට පස්‌සේ මම දැකල තියෙන දෙයක්‌ තමයි කරවිල ඇටය , පිපිඤ්Æ ඇටය, වට්‌ටක්‌කා ඇටය ඔය කොයික ගත්තත් ඒව මිල අධික ආහාර ලෙස වෙළෙඳපොළේ අලෙවි වෙනව. ඒක මිරිස්‌ හෝ සීනි මිශ්‍ර කරල රසවත් ආහාරයක්‌ බවට පත් කරගෙන තිබෙනවා. අපේ රටේ මේ දේවල් දාන්නෙ කුණු කූඩේට. මේ වගේ පුංචි පුංචි දේවල් ගැන අපි නොහිතුවට ඒව තුළ විශාල වටිනාකමක්‌ පවතිනවා. අපේ රටේ තිබෙන අඩුපාඩුව තමයි මේ දේවල් ගැන සැලකිලිමත් නොවීම.
ඔය හින්දම තමයි මම "සූපවංසය" කියන පොත ලියල මේ ගැන රට දැනුවත් කරන්න තීරණය කළේ මොකද මට මගේ රටේ යම් වටිනාකමක්‌ හිමිවෙලා තිබෙනවා නම් රටට මගෙන් යම් යුතුකමක්‌ ඉටු කළ යුතුයි. ඒ හින්ද අඩුම තරමින් අපේ අනාගත පරම්පරාව මේ ආහාර භීෂණයෙන් තරමක්‌ හරි මුදවගන්න පුළුවන් නම් ඒක මම ලබන ලොකුම සැනසීමක්‌ වෙනව."
ආචාර්ය පබිලිස්‌ සිල්වා එසේ පවසමින් කතා බහ හමාර කළ අතර ඔහුගේ කතාබහ ගත් විට එහි හරය වී ඇත්තේ ආහාරය ඖෂධයක්‌ විය යුතු බවත් තවමත් එය එසේ යෑයි සිතීමට රට්‌ටුන් ලෙස බොහෝ දෙනෙක්‌ මැලිකමක්‌ දක්‌වන බවත් ය. එබැවින් ඔහු පවසන ආකාරයට කවුරු කවුරුත් තේරුම් ගත යුතුව ඇති කරුණක්‌ වන්නේ ජීවත් වන්නේ ආහාර ගැනීම පිණිස නොව ආහාර ගන්නේ ජීවත්වීම පිණිසය යන්න වගය.
රුවන් ජයවර්ධන

ලෝකෙට ලොක්කන්ටවත් බයනැති “ජනාධිපති කොල්ලා”

ඇමෙරිකාව යළිත් වරක් සීතල යුද්ධයකට එසේත් නැතිනම් නිරවි යුද්ධයකට පැටැළී සිටී. ඒ, උතුරු කොරියාව සමඟය. උතුරු කොරියාවේ ‘හිතුවක්කාර’ න්‍යෂ්ටික සහ මිසයිල වැඩසටහන ලොවට තර්ජනයක් බව පෙන්වා දෙමිනි. ඇමෙරිකන් ජනපති ඩොනල්ඞ් ට්‍රම්ප් උත්සාහ ගන්නේ උතුරු කොරියාව ‘මෙල්ල’ කර ගැනීමටය. ඇමෙරිකන් ජනපතිවරයා, සිය ප්‍රබල නාවික බළඇණියක් ද උතුරු කොරියාව අසල මුහුදට යවා ඇත. මෙම නාවික බළඇණියට, ‘කාල් විල්සන්’ නමැති අති ප්‍රබල ප්‍රහාරක නෞකාවත්, න්‍යෂ්ටික බලැති ‘යූඑස්එස් මිචිගන්’ සබ්මැරීනයත් ඇතුළත් වෙයි. කාල් විල්සන් යුද නැවට පමණක් මිනිත්තු කිහිපයකදී උතුරු කොරියාවේ ප්යොන්ග්යැන්ග් අගනුවර අසුරු සැණින් විනාශ කළ හැකි බව පැවැසෙයි.
අද වනවිට උතුරු කොරියාව, ඇමෙරිකාවෙන් සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයෙන් පැනැවූ සම්බාධකවලින් ‘මිරිකුණු’ රාජ්‍යයකි. අවස්ථා ගණනාවකදී, ඇමෙරිකාව සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය උතුරු කොරියාවට ආර්ථික මෙන්ම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මට්ටමින්ද සම්බාධක පැනවීය.
සම්බාධක නිසාම උතුරු කොරියාව ලොවෙන් හුදෙකලාවී ඇත. සම්බාධක පැනැවීමේ අරමුණ ද එයයි. ඇමෙරිකන් සම්බාධක හමුවේ කියුබාවේ විප්ලවීය නායක ෆිදෙල් කස්ත්‍රෝ නොසැලී සිටියා සේ, උතුරු කොරියාව ද සම්බාධක හේතුවෙන් අඩපණ වූයේ නැත. වත්මන් නායක කිම් ජොන් උන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ උතුරු කොරියානුවෝ මිසයිල අත්හදා බලති. න්‍යෂ්ටික අත්හදාබැලීම් සිදු කරති. රොකට් සහ චන්ද්‍රිකා උඩ යවමින් අභ්‍යවකාශය ජය ගැනීමට වැර දරති.
ඇමෙරිකා ජනාධිපති ඩොනල්ඞ් ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජන හමුවේ නොසැලී හිඳිමින්, ‘ඇමෙරිකාව ගැහුවොත්, අපිත් ගහනවා’ යැයි කීමට තරම් උතුරු කොරියා නායක කිම් ජොන් උන් එඩිතරය. කාල් විල්සන් යුද නැව මූදේ ගිල්වනවා යැයි උතුරු කොරියා නායකයා අනතුරු අඟවා ඇත. දිගු දුර බැලැස්ටික් මිසයිල විදිමින් ඇමෙරිකාව විනාශ කරන බවට කිම් ජොන් උන් තර්ජනය කර ඇත. කෙසේ නමුත් කිම් ජොන් උන්, ෆිදෙල් කස්ත්‍රෝ මෙන් විප්ලවකාරයකු නොවේ. විප්ලවීය නායකයකු නොවේ. ඇමෙරිකාවට අභියෝග කිරීම සහ එඩිතරව ඇමෙරිකාවට මුහුණදීම වීරකමක්ද නැතිනම් මෝඩකමක්ද යන්න අනාවැකි පළ කළ නොහැක.
උතුරු කොරියානු අර්බුදය මුල්කොට ගනිමින් තෙවැනි ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වේවි යැයි වැඩි දෙනාගේ අදහසය. මේ සම්බන්ධයෙන් ලොව පුරා බියක් පැතිර යමින් තිබේ. එම බිය පතුරුවන්නේ දේශපාලන විශ්ලේෂකයන් සහ මාධ්‍ය ආයතනය. පවතින ලෝක ප්‍රවණතා අනුව, ජාත්‍යන්තර කටයුතු සිදුවන ආකාරය අනුව, ඇමෙරිකාව සහ දකුණු කොරියාව අතර හටගෙන ඇති ‘සීතල යුද්ධය’ එසේත් නැතිනම් ‘දේශපාලන නොසන්සුන්තාව’ සීතල යුද්ධයක් ලෙසින්ම අවසන් වනු ඇත. එය සාමකාමීව විසඳා ගැනීමට ජනපති ට්‍රම්ප්ට හැකිවුවහොත්, එදා මෙදා ඇමෙරිකාවේ බිහිවුණු ශ්‍රේෂ්ඨතම ජනපතිවරයා ඔහු වනු ඇත. කෙසේ නමුත් ‘යුද්ධය’ ඇමෙරිකාවට අවශ්‍යය. ලෝකය සාමකාමී තැනක් කිරීමෙන් හෝ ලෝක සාමය ඇති කිරීමෙන් හෝ ඇමෙරිකාවට වාසියක් නැත. ලෝක බලවතා එසේත් නැතිනම් ලෝක පොලිස්කාරයා ලෙස ඇමෙරිකාව නැගී සිටීමට නම් ‘ගැටුම්’ සහ ‘හැලහැප්පීම්’ අවශ්‍යය. රිපබ්ලිකන් හෝ වේවා ඩිමොක්‍රටික් හෝ වේවා කවුරු ඇමෙරිකාවේ ජනපති ධුරයට පත්වුවත්, ඇමෙරිකාව සැමවිටම ඉදිරියට යන්නේ ඔවුන්ගේ නිශ්චිත රාමුවක් තුළ හිඳිමිනි. කිසිම අවස්ථාවක ඊට පිටින් යන්නේ නැත.
ඇමෙරිකාවේ තර්ජන හමුවේ පෙරළා තර්ජනය කරන කිම් ජොන් උන් උතුරු කොරියාවේ ‘උත්තරීතර නායකයා’ බවට පත් වූයේ ඔහුගේ පියා කිම් ජොන් ඉල්ගේ අභාවයෙන් පසුවය. ඒ, 2011 වසරේ දෙසැම්බර් 17 වැනිදාය. කිම් ජොන් ඉල්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසත්, උතුරු කොරියා නායකයා ලෙසත් එම ධුරය බාර ගනිද්දී, කිම් ජොන් උන් දේශපාලනික වශයෙන් හෝ හමුදාමය වශයෙන් හෝ අත්දැකීම් බහුල අයකු නොවීය.
පසුගිය වසර මුලදී උතුරු කොරියා සහ චීන දේශසීමාවේ චීනයට අයත් පළාත් කිහිපයක් භූමිකම්පාවකින් කැලැඹිණි. පසුව දැනගන්න ලැබුණේ එය භූමිකම්පාවක් නොව, උතුරු කොරියාව ජලකර එසේත් නැතිනම් හයිඩ්‍රජන් බෝම්බයක් අත්හදා බැලූ බවය. ජලකර බෝම්බයේ සාර්ථකත්වයත් සමඟ කිම්ජොන් උන්, ලෝක මාධ්‍ය සිරස්තල අතරට එක් විය.
තමන්ට ද්‍රෝහීකම් කරන කිසිවකුට සමාව නොදෙන දැඩි දඬුවම් පමුණුවන දළදඬු නායකයකු ලෙසින් ද කිම් ජොන් උන් ප්‍රසිද්ධය. හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් බලය අල්ලා ගැනීමට උත්සාහ කළේ යැයි චෝදනාවට ලක් වුණු ඉහළ පෙළේ හමුදා නිලධාරියකු මෙන්ම කිම් ජොන් උන්ගේ බාප්පාද වූ චැන් සොංග් තෙක්ට මරණ දඬුවම ලබා දුන්නේ කුසගින්නේ සිටි දඩ බල්ලන්ගේ කූඩුවකට දමාය. තමන් සමඟ සිනාසුණේ නැතැයි ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරීන් රැසකට මරණ දඬුවම හිමි විය.
කිම් ජොන් උන් යනු කිම් ජොන් ඉල්ගේත්, කෝ යොන්ග් හුයිගේත් බාල පුත්‍රයාය. කිම් ජොන් උන්ගේ උපන් වර්ෂය නිශ්චිත නැත. උපන්නේ 1983 වසරේ හෝ 1984 වසරේ මුල හෝ වන්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරේ.
කිම් ජොන් උන් පියාගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස උතුරු කොරියාවේ නායකයා වනු ඇතැයි කිසිවකු අපේක්ෂා කර නැතැයිද පැවසෙයි. බොහෝ දෙනා සිතුවේ අඩ සොයුරු කිම් ජොන් නාම් හෝ වැඩිමල් සොයුරු කිම් ජොන් චොල්, කිම් ජොන් ඉල්ගෙන් පසු උතුරු කොරියාවේ ‘උත්තරීතර නායකයා’ වනු ඇතැයි කියාය. මීට මාස කිහිපයකට පෙර, විස ශරීරගත කිරීමක් මගින් මැලේසියාවේ ක්වාලලාම්පූර් ගුවන්තොටුපොළේ දී ඝාතනයට පත් වූයේ කිම් ජොන් නාම්ය. කිම් ජොන් නාම් ඝාතනය පසුපස ද කිම් ජොන් උන් සිටින බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත.
කලක් ජපානයේ සිටි කිම් ජොන් නාම්, 2001 වසරේදී එරටින් පිටුවහල් කිරීමේ සිදුවීම සහ කිම් ජොන් චොල්ගේ ‘නොමනා හැසිරීම්’ හේතුවෙන් මොවුන් දෙදෙනාටම පියා කිම් ජොන් ඉල්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වීමේ සිහිනය බොඳ විය.
කිම් ජොන් උන්, ඔහුගේ වැඩිමල් සොයුරන් සේම ස්විට්සර්ලන්තයේ අධ්‍යාපනය ලැබූවකු වන නමුත් බටහිර (ඇමෙරිකාව බි්‍රතාන්‍යය ආදී බටහිර රටවල්) ආකල්ප බැහැර කළ අයෙකි. යුරෝපා ආකල්ප සිතුම් පැතුම් බැහැර කළ අයෙකි.
පාසල් අධ්‍යාපනය අවසන් කරමින්, යළි උතුරු කොරියාවේ ප්යොන්ග්යැන්ග් නුවරට බලා පැමිණි පසු, කිම් ජොන් උන්, ‘කිම් ජොන් සන්’ හමුදා උසස් පාසලට ගියේය. කිම් ජොන් සන්, කිම් ජොන් උන්ගේ සීයාය.
කිම් ජොන් උන්ගේ පියාගේ බිරියන් අතුරින් වඩාත් ප්‍රිය බිරිය කිම් ජොන් උන්ගේ මව කෝ යොන්ග් හුයි යැයි පැවැසෙයි. කුඩා කල සිටම කෝ යොන්ග් හුයි, තම පුතු කිම් ජොන් උන් හුරතල් කර ඇත්තේ ‘මෝනිං ස්ටාර් කිංග්’ හෙවත් ‘උදා තරුව රජ්ජුරුවෝ’ යන ආදර නාමයෙනි.
‘මම තමා කිම් ජොන් ඊල්ගේ කෝකියා’ යන නමින් 2003 වසරේදී, ජපන් කෝකියකු පොතක් ලියා ප්‍රසිද්ධ කළේය. එම කෝකියා පොත ලියුවේ ‘කෙන්ජි ෆූජිමාටෝ’ නමැති අන්වර්ථ නාමයෙනි. කිම් ජොන් ඉල්ගේත් පුතු කිම් ජොන් උන්ගේත් පෞද්ගලික විස්තර මෙම පොතට ඇතුළත් වෙයි. පියගේ ප්‍රියතමයා වූයේ කිම් ජොන් උන් බව ද එහි සඳහන් වෙයි.

කිම් ජොන් උන් විවාහකය. ඔහුගේ බිරිය ගැන ලෝකයා මුලින්ම දැනගත්තේ 2012 වසරේදීය. ඇය රී සොල් ජූ නමැති තරුණිය වන අතර ඇය ගායිකාවක බවද පැවැසෙයි. ඇඳුම් පැළැඳුම් අනුව ඇය වංශවත් තරුණියක යැයි බොහෝදෙනා අතර කතාබහට ලක් විය. කිම් ජොන් උන්ට, රී සොල් ජූ ගැන සිතක් පහළ වන්න ඇත්තේ ඇගේ සංගීත ප්‍රසංගයක් නැරැඹීමට ගිය අවස්ථාවකදී යැයිද පැවසෙයි.
උතුරු කොරියාව ‘මෙල්ල’ කර ගැනීමට තමන්ට සහය වන්නැයි ජනපති ට්‍රම්ප් චීන ජනපති ෂී ජින්පින්ගෙන්ද ඉල්ලා ඇත. ඒ, චීන ජනපති ඇමෙරිකාවට පැමිණි අවස්ථාවේදීය. උතුරු කොරියානු අර්බුදයේදී චීනයේ කාර්යභාරය ඉතා වැදගත් බව ජනපති ට්‍රම්ප් පෙන්වාදී ඇත.
එය සත්‍යයකි. උතුරු කොරියාව චීනයේ අසල්වැසියෙකි. උතුරු කොරියාවේ න්‍යෂ්ටික, අභ්‍යාස සහ මිසයිල වැඩසටහන්වලදී චීනයේ සහය උතුරු කොරියානු නායකයාටත් එරට හමුදාවටත් ලැබෙන බව ප්‍රකට රහසකි. ජනපති ට්‍රම්ප් කළ ඉල්ලීමට ප්‍රතිචාර දක්වමින් චීන ජනපති ෂී ජින්පින් කියා සිටියේ උතුරු කොරියාව සම්බන්ධයෙන් තමන්ට තීරණයක් ගැනීමට නොහැකි බවය.
ඒ අනුව, අසල්වැසි ආසියානු රටවල් වන පිලිපීනයේ ජනපති රොඞ්රිගෝ ඩුටරේට්ස් සමඟත් තායිවාන රජය සමඟත් ජනපති ට්‍රම්ප් පසුගියදා උතුරු කොරියානු අර්බුදය ගැන සාකච්ඡා පැවැත්වීය. ඔවුන්ගේ සහය අපේක්ෂා කළේය.
කොරියානු යුද්ධය අවසන් වෙද්දී උතුරු සහ දකුණු වශයෙන් බෙදී වෙන්වුවත් මෙම රටවල් දෙකෙහිම ඇත්තේ එකම ජාතියකි. ඇමෙරිකාවේ සහාය ලැබෙන්නේ දකුණු කොරියාවටය. ඇමෙරිකන් කඳවුරු දකුණු කොරියාවේ පිහිටුවා ඇත. ආසියානු කලාපයේ බලය තහවුරු කරගෙන සිටින චීනයට එය තර්ජනයකි. දකුණු කොරියාව සමඟ එක්වී, ඇමෙරිකාව යුද අභ්‍යාස පවත්වද්දී, උතුරු කොරියාව ඊට එරෙහිව තර්ජන ගර්ජන එල්ල කරද්දී, චීනය පැත්තකටවී සිටින්නේ එහෙයිනි.
මේ අතර, උතුරු කොරියාවේ මිසයිල අත්හදා බැලීම් ජපානයට ද ලොකු තර්ජනයකි. මීට මාස කිහිපයකට පෙර උතුරු කොරියානු හමුදාව අත්හදා බැලූ මිසයිල ජපන් දූපත් ආසන්නයට පතිත විය. එම අවස්ථාවේදී ජපාන අගමැති ෂෙන්සෝ අබේ සිටියේ ඇමෙරිකාවේ ඩොනල්ඞ් ට්‍රම්ප් හමුවෙමිනි. අගමැති ෂෙන්සෝ අබේ එම මිසයිල අත්හදා බැලීම් තරයේ හෙළා දැකීමට කටයුතු කළේය. ජනපති ට්‍රම්ප් කියා සිටියේ උතුරු කොරියාව සම්බන්ධයෙන් ජපානය කුමන තීරණය ගත්තත් ඊට ඇමෙරිකාවේ සහය හිමිවන බවය.
තමන් උතුරු කොරියාවට පහර දෙනවා නම් එසේ කරන්නේ එය ‘අවසන් විකල්පය’ ලෙස යැයි ජනපති ට්‍රම්ප් පවසා ඇත. උතුරු කොරියාවට ඇමෙරිකාව ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහොත් කුමක් සිදුවේවිද යන්න බොහෝ දෙනාට ප්‍රශ්නයකි. සම්බාධක හේතුවෙන් ලොවෙන් හුදෙකලාවී සිටින හෙයින්, උතුරු කොරියාවේ ‘සැබෑ තත්ත්වය’ බාහිර ලෝකයා නොදනී. ඇමෙරිකානු සී.අයි.ඒ. බුද්ධි අංශයට පවා උතුරු කොරියාව ‘අභියෝගයකි.’ උතුරු කොරියාව පවසන්නේ, ඕනෑම ප්‍රමාණයක න්‍යෂ්ටික යුද ශීර්ෂයක් සවි කළ හැකි විදියේ දිගු සහ කෙටි දුර අන්තර් මහද්වීපික බැලැස්ටික් මිසයිල තමන් සතු බවය.
‘හමුදාවට මුල් තැන’ යන සංකල්පය යටතේ ජනතාව කුසගින්නේ සිටියත් උතුරු කොරියාවේ හමුදාව ශක්තිමත්ය. ජනපති ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජනවලට තමන් බය නැතැයි පෙන්වමින්, උතුරු කොරියාව හමුදා පෙරහුරු පවත්වමින් ඔවුන්ගේ යුද ශක්තිය ලොවට ප්‍රදර්ශනය කර ඇත. එමෙන්ම, උතුරු කොරියා නායක කිම් ජොන් උන් වෙනුවෙන් දිවි පිදීමට උතුරු කොරියානුවන් පැකිළෙන්නේ නැතැයි ද වාර්තා වේ.
පසුගිය සති අන්තයේ, ජනපති ධුරයට පත්වී දින 100ක් සපිරුණුදා, ජනපති ට්‍රම්ප් අවස්ථා දෙකකදී ඇමෙරිකන් නාලිකා දෙකකට සම්මුඛ සාකච්ඡා ලබා දුන්නේය. එහිදී ඔහු උතුරු කොරියානු අර්බුදය ගැන අදහස් දැක්වීය. අඩු වයසින් රටේ උත්තරීතර නායකයා ලෙස භාරදූර වගකීමක් පැවැරුණු කිම් ජොන් උන් අත්දැකීම් අඩු පරිණත චරිතයක් නොවුණත්, ඔහු කිසිවිටෙක අවතක්සේරු කළ නොහැකි යැයි කීවේය. එමෙන්ම ‘සුදුසු වාතාවරණයක් යටතේ’ කිම් ජොන් උන් හමුවන්න ලැබුණොත් එය තමන්ට ලොකු ගෞරවයක් යැයි ද ට්‍රම්ප් අවධාරණය කළේය. ජනපති ධුරයට පෙර ට්‍රම්ප් දේශපාලන වේදිකාවේ කියා සිටියේ උතුරු කොරියා නායකයා හමුවී, ඔහු සමඟ සාකච්ඡාකොට අර්බුදයට විසඳුමක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන බවය. උතුරු කොරියාවට පහර දීමට සීරුවෙන් සිටියත්, ජනපති ට්‍රම්ප් සාකච්ඡාමය විසඳුමක් සෙවීමට විවෘත මනසකින් සිටී.

ඒ.එෆ්.පී. සහ රොයිටර් පුවත් වාර්තා ඇසුරිනි.

කෙනෙකුගේ හිසක් තව කෙනෙකුට බද්ධ කරන්න පුළුවන් ද?
මිනිස් සිරුරට විවිධ ඉන්ද්‍රියයන් බද්ධ කිරීමේ හැකියාව ගැන අමුතුවෙන් කියන්න වුවමනා නැහැ. ඒක ලෝකයේ ඕනෑම රටක සිදුවෙන දෙයක්. හදිසි අනතුරුවලින් කැපිලා වෙන්වුණු අත්, පා සිරුරට බද්ධ කිරීම අපේ රටේ පවා සිදු වෙනවා. ඊට අමතරව සිරුර අභ්‍යන්තරයේ ඇති වකුගඩු, අක්මා, පෙනහළු විතරක් නෙවෙයි හෘදයන් පවා බද්ධ කිරීම අද සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත් වෙලා. නමුත් කෙනෙකුගේ හිසක් තවත් කෙනෙකුට බද්ධ කරන්න පුළුවන් ද කියන කාරණය නම් ටිකක් පැටලිලි සහිතයි. ඒ වගේම විශාල අභියෝගයක්. කෙනෙකුගේ හිසක් තවත් කෙනෙකුට බද්ධ කරනවා කියලා කියන්නෙ මේ ශල්‍යකර්මයෙන් පස්සෙ අලූත්ම කෙනෙක් බිහි වෙනවා කියන එකයි.
කොහොම වුණත් මේ අභියෝගය භාර ගන්න ඉතාලි ජාතික ස්නායු ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකු වන සර්ජියෝ කැනවෙරෝ ඉදිරිපත් වුණා. ඉතින් මේ අවුරුද්දෙ දෙසැම්බර් මාසෙ 17 වෙනිදා ලෝකය උඩු යටිකුරු කරන ආකාරයේ ශල්‍ය කර්මයක්, එහෙමත් නැත්නම් ඉතිහාසය තුළ අලූත් පිටුවක් පෙරළමින් හිසක් බද්ධ කිරීමේ ශල්‍ය කර්මයක් සිදු වෙනවා. ඔහු මේ ශල්‍ය කර්මයට අවශ්‍ය තොරතුරු රැුස් කරන්නටත්, අත්හදා බැලීම් කරන්නත් පටන් ගත්තෙ මීට අවුරුදු 30 කට කලින්. මුලින්ම ඔහු කෙසෙල් ගෙඩියක් දෙකට කපලා ඒක හරි විදියට බද්ධ කරන්න පුළුවන් ක‍්‍රමයක් තියනවද කියලා පරීක්ෂා කරලා තියනවා.
දෙසැම්බර් මාසෙ කරන්න යන මේ පර්යේෂණයට මුහුණ දෙන්නෙ, එහෙමත් නැත්නම් තමන්ගෙ හිස දෙන්නෙ රුසියානු ජාතිකයෙක්. උපතින්ම ඔහු ආබාධිතයි. වැලරි ස්පින්ඩොනව් නම් වුණු ඔහුගේ පපුව ප‍්‍රදේශයෙන් පහළ කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම ක‍්‍රියා විරහිතයි. ඒ කියන්නෙ ඔහු ීචසබ්ක පමිජමක්ර ්එරදචයහ කියන දුර්ලභ රෝගයෙන් පෙළෙනවා. වෛද්‍ය සර්ජියෝගෙ පර්යේෂණයට උදව් කරන්නත් තමන්ගේ හිසට අලූත් සිරුරක් බද්ධ කර ගන්නත් තියන වුවමනාව නිසාම වැලරි දෙපාරක් හිතන්නෙ නැතිව මේ ශල්‍ය කර්මයට මුහුණ දෙන්න තීරණය කළා. නමුත් මේ ශල්‍ය කර්මය සම්පූර්ණයෙන්ම අභියෝගයක්. ඒකට හේතුව තමයි එය සාර්ථක වෙන්නත් පුළුවන්, නොවෙන්නත් පුළුවන්. සාර්ථක නොවුණොත් වැලරි තවදුරටත් ජීවත් වෙන්නෙ නැති බව සහතිකයි.
මේ ශල්‍ය කර්මය පටන් ගන්න නම් වැලරිගේ හිස සෙල්සියස් අංශක ඍණ 15 ට සිසිල් කරන්න ඕනෙ. එහෙම නොවුණොත් රුධිර නාල සහ ස්නායු මිය යන්න ඉඩ තියනවා. ඒ විතරක් නෙවෙයි වැලරිගේ හිසට ගැලපෙන සිරුරක් සොයා ගන්නත් ඕනෙ. ඒ සිරුර අයිති පුද්ගලයා මොළය මියගිය හදවත ක‍්‍රියා කරන කෙනෙක් වෙන්නත් ඕනෙ. මේ හැම දෙයක්ම සපුරා ගත්තට පස්සෙ ශල්‍ය කර්මය සිදු කරන්න පටන් ගන්නවා. ඒ සෙල්සියස් අංශක ඍණ 15 උෂ්ණත්වයක් තුළ දි. වෛද්‍ය සරිජියෝ කියන විදියට නම් මුලින්ම කරන්න තියෙන්නෙ හිස අයත් පුද්ගලයාගේ කොඳු ඇට පේලියට සම්බන්ධ සියළුම ස්නායු සහ නහර සමග හිස කොටස ඉවත් කරන එක. ඊට පස්සෙ ඒ ආකාරයටම හිස ඉවත් කළ සිරුරට බද්ධ කිරීම සිදු කරන්න ඕනෙ. සිරුර අයිති කෙනාගෙ කොඳු ඇට පෙලට හිස අයිති කෙනාගෙ හිස සහ බෙල්ල සහිත කොඳු ඇට පේලියේ ඉහල කෙළවර සවි කරන්නෙ පොලිඑතිලීන් ග්ලයිකෝල්වලින්.
මේ ශල්‍ය කර්මයට පැය 36 ක් 40 ක් විතර ගත වෙනවා. ඒ විතරක් නෙවෙයි ගණනය කර තියන විදියට නම් ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 11 ක මුදලකුත් වැය වෙනවා. මේ ශල්‍ය කර්මය සිදු කරන්න අඩුම තරමේ පළපුරුදු වෛද්‍යවරු සහ හෙද කාර්ය මණ්ඩලය 150 ක් වත් ඉන්න ඕනෙ. මේ සියළු දෙයම සපුරා ගත්තත් වැලරිගෙන් ඉහත සඳහන් කරපු මුදල අය කර ගන්නවද කියන එක නම් ප‍්‍රශ්නයක්. ඒකට හේතුව තමයි මේ ශල්‍ය කර්මය සාර්ථක වීම සහ නොවීම අතර සම්භාවිතාව එකට එකයි. ප‍්‍රතිශතයක් විදියට සියයට 50 යි. සාර්ථක නොවුණොත් වැලරි මිය යනවා. මේ වගේ ශල්‍ය කර්මයක් මීට කලින් කරලා නැති නිසා මොකක් වෙයිද කියලා කියන්න දන්නෙත් නැහැ. ඉතින් වැලරි තමන්ගේ ජීවිතය මේ තරම් අභියෝගයකට ලක් කරලා මුළු වෛද්‍ය විද්‍යාවේම අනාගතය වෙනස් කරන්න ඉදිරිපත් වීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුට කරන ගරු කිරීමක් විදියට මේ සම්පූර්ණ වියදම ඉතාලි රජයෙන් දරන්න මේ වෙද්දි කටයුතු සම්පාදනය කරලා ඉවරයි.
මෙය සාර්ථක වුණොත් මෙතෙක් කාලයක් කිසිම දවසක තමන්ගෙ කකුල් දෙකෙන් ඇවිදපු නැති වැලරි අනුන්ගෙ කකුල් දෙකකින් ඇවිදින්න පටන් ගනී. ඒ වගේම ලෝකයේ බොහෝ රටවලින් මේ ශල්‍ය කර්මය සිදු කර ගන්න රෝගීන් පෝලිම් ගැහිලා බලන් ඉඳී. හැබැයි හිස බද්ධ කරන දෙවෙනි ශල්‍ය කර්මයේ ඉඳලා හැමෝටම ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 11 ගානෙ ගෙවන්න නම් සිද්ධ වෙයි.

දුලංජලී මුතුවාඩිගේ
Lakbima

ලොවම එකලු කළ වෙසක් පුන් පොහොය දිනය
අමරපුර මහා නිකායේ
අමරපුර පාර්ශ්වයේ මහානායක
අග්ගමහා පණ්ඩිත
කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහා නා හිමි

සමස්ත ලෝකවාසී සැදැහැති බෞද්ධයාගේ පරම පූජනීය ඓතිහාසික වැදගත්කමකින් අනූන ආගමික දිනය වන්නේ වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයයි.
අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වූ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ, සිද්ධාර්ථ නමින් උපත ලබා සත්පියුමක් මතින් පා තැබූ අසිරිමත් දිනය වන්නේ වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයයි. එසේම උන්වහන්සේ අසම සම බුද්ධත්වය ලැබුවේද, ලොවට අනියත වටහාදුන් සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණය සිදුවූයේ ද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දවසකයි. මෙය බුද්ධ චරිතයට ඇතුළත් වූ වැදගත් වූ කාරණා තුනයි. තෙමඟුල සිදුවූ වෙසක් දවස ආගමික වශයෙන් ලෝක බෞද්ධ ජනතාව බොහොම ඉහළින් අගයනවා. තවද වෙසක් පොහොය දිනයෙහි වැදගත්කම දැක්වෙන සුවිශේෂී කාරණාවන් තිබෙනවා.
අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ සසරේ එක්තරා ආත්ම භාවයක සුමේධ තාපසයාණන්ව, දීපංකර බුදු පියාණන්ගේ පාද මූලයේදී මතු බුදුබව පතා ප්‍රථම වරට නියත විවරණ ලැබුවේ වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනකයි. සසරේ අවසන් ආත්ම භාවයේදී විසිනව වන වියට එළැඹුණු සිදුහත් කුමරු උයන් කෙළියට පැමිණෙද්දී ජීවිතයේ අනියත වටහා දුන් සතර පෙර නිමිතිවල ව්‍යාධි රූපය පළමුව දුටුවේද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනකදීය. බුද්ධත්වයෙන් දස මසකින් කිඹුල්වත්පුර තම උපන් ගමට වැඩම කළ බුදු පියාණන් වහන්සේ ඥාතීන්ගේ අතිමානය දුරැලීමට යමා මහා පෙළහර පෑවේද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනකය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ තෙවන ලංකාගමනය වූ කැලණියට වැඩම කොට චූලෝදර, මහෝදර නා රජුන් ප්‍රමුඛ බොදු මහ ජනතාවගේ දානය වළඳා ඔවුනට ධර්ම දේශනා කර ශී‍්‍ර පාද පද්මය පිහිටුවා අනෙකුත් ස්ථානයන්ට වැඩම කිරීම සිදු වූයේ ද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනකදීය.
තවද, විජය කුමරාගේ ලංකා සම්ප්‍රාප්තිය සිදු වූයේ ද, බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන්පා වදාළ වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයක බව ලංකා ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙයි. මෙසේ බුදුරදුන්ගේ පිරිනිවන් මංගල්‍යය ද, විජය කුමරුගේ ලංකාගමනය ද එකම දිනයක සිදුවීම විශේෂිතයි.
එසේම සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් හතළිස් වසරකින් පසු රෝහිණී නදිය මධ්‍යයේ වැඩ සිටි ආනන්ද මහ රහතන් වහන්සේ අවුරුදු එකසිය විස්සක් ආයු වළඳා පරිනිර්වාණය කරා එළඹියේ ද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනකදීය.
ක්‍රි.පූ තෙවන සියවසේදී භාරතයේ රාජාභිෂේක ලත් ධර්මාශෝක රජතුමා සමඟ පැවැති මිත්‍ර සබඳතාව තවත් වර්ධනය කර ගැනීමට ලක්දිව රාජාභිෂේක ලත් දේවානම් පියතිස්ස රජතුමා තුටු පඬුරු රැගත් රාජ දූතයන් පිරිසක් දම්සෝ නිරිඳු වෙත පිටත් කර යැවුවේය. මේ කලණ මිතු දමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රාජාභිෂේකයට අවශ්‍ය උපකරණද දහම් පණිවුඩයක්ද දම්සෝ නිරිඳු විසින් එවා දේවානම් පියතිස්ස රජතුමා දෙවන වරට රාජාභිෂේක ලැබුවේ ද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනකදීය.
බොදු බලයෙන් රට බැබළවූ දුටුගැමුණු රජතුමා රුවන්වැලි මහ සෑයෙහි වැඩ ඇරඹුවේ ද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනක වීමද විශේෂිතය.
දුටුගැමුණු රජතුමා වෙසක් උළෙල සූවිස්සක් ද , භාතිය රජතුමා වෙසක් උළෙල විසි අටක් ද , වසභ රජතුමා වෙසක් උළෙල හතළිස් හතරක් ද පැවැත්වූ බව මහා වංශයට අනුව පැවසෙයි. ප්‍රදර්ශන හා පෙරහර රැසකින් වෙසක් පුර පසළොස්වක අසිරිමත් වූ බව අශෝක චක්‍රවර්තීන්ගේ සිව්වන සෙල් ලිපියෙහි සඳහන් කරයි.
මහා විහාර භික්ෂූන් වහන්සේ වසරක් පුරා උපසම්පදා මහෝත්සවය පවත්වන්නේ ද වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනකදීය.
මෙවැනි සුවිශේෂී කාරණා රැසකින් පරිපූර්ණ වූ වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය අපට ආගමික වශයෙන් මෙන්ම ජාතික වශයෙන් ද ඉතා වැදගත් වෙයි.
සමස්ත ලෝකවාසී සැදැහැති බෞද්ධයාගේ පරම පූජනීය ඓතිහාසික වැදගත්කමකින් අනූන වූ වෙසක් පුර පසළොස්වක දිනය අවුරුදු දෙදාස් පන්සියයකට ආසන්න කාලයක් පුරා අපේ රුධිරයට කාවැදී තිබෙයි. මෙවර වෙසක් දිනයද විශේෂිත වෙයි. එයට හේතු වන්නේ ,ජනාධිපතිතුමා ඇතුළු රජය මඟින් ලෝක බෞද්ධයන් වෙත කරන ලද ඉල්ලීමක් මත ජාත්‍යන්තර වෙසක් උත්සවය මෙවර ලංකාවෙහි පැවැත්වීමට සූදානම් කර තිබීමයි. විවිධ රටවල භික්ෂූන් වහන්සේ සමඟින්, ජනපතිවරු, අගමැතිවරු මෙන්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ උපත ලද (දඹදිව) ඉන්දීය අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝධි මහතා ද මෙවර ලක්දිවට පැමිණීම සුවිශේෂී වෙයි.
මහනුවර විශේෂයෙන් දළදා වහන්සේ මුල්කරගෙන මෙවර වෙසක් උත්සවය සිදු කරන බව කවුරුත් දන්නා ප්‍රකට සිද්ධියක්. මෙවර වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයේ ආගමික වතාවත් ආරම්භ වන්නේ අන්තිම මහ රහතන් වහන්සේ වූ මලියදේව මහරහතන් වහන්සේ වැඩසිටි වට්ටාරම රජ මහා විහාරස්ථාන පින්බිමේ සිටයි.
මෙවැනි කාරණා අනුව අපට අමතක කළ නොහැකි , අප විසින් අමතක නොකළ යුතු ඉතාමත් වැදගත්ම පොහොය දිනය වන වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය ගැන කල්පනා කර රටේ යහපත, සදාචාරය, ඇතිකර ගැනීමට මෙම ආගමික උත්සවය උපයෝගී කරගත යුතුයි.
තථාගත බුදුපියාණන් වහන්සේ වදාළ, අප විසින් කළ යුතු දෙය වන්නේ සදාචාර සංවර්ධනයයි. හික්මීම, ගුණයට නැඹුරු වීම, විශේෂයෙන්ම පංචශීල ප්‍රතිපදාවට ගරු කිරීමයි. රටක, සමාජයක, සදාචාරය, සාමය, සමෘද්ධිය ඇති කරගැනීමට වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය උපයෝගී කර ගත යුතුයි.
වට්ටාරම මාධ්‍යයව රටපුරාම පැවැත්වෙන වෙසක් උත්සවය සාර්ථක කරගැනීමට රජය සමඟ රට වැසියන් එකතු විය යුතුයි.
වෙසක් දිනවල ගත යුතු ප්‍රයෝජනය ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ දේශනා කළ දහම් කරුණු දැන කියාගෙන උගන්වා ඇති කරුණු දරුවන්ටත් පරිශීලනය කරවා රට සමෘද්ධිමත් කර ගැනීමට මේ වෙසක් දවස අරමුණු කරගත යුතුයි. එවිට ලෝකයා පවා අප ගැන සතුටු වෙති.
අපේ රටේ ජනතාව රට සෞභාග්‍ය සම්පන්න කරගන්න, සදාචාරවත් කරන්න, ගුණ නුවණින් යුත් ජනතාවක් රටේ ඇති කරවීමට, ක්‍රෝධය, කෝපය ඇති නොවන ක්‍රියාවන්ගෙන් තොරව ජීවත් වීමට අදාළ අයුරින් වෙසක් උත්සවයක් සංවිධානය කරගත යුතු බව තෙමඟුල සමරන අසිරිමත් දිනයේ මහත් වූ කරුණාවෙන් දන්වා සිටිමු.
- ජම්මික ප්‍රබෝධනී වැලිකල

මාරාන්තික ලෙඩ ගොඩකට අත්දුටු ජපන් ජල ප්‍රතිකාරය

ජපන් ජාතිකයන් සතු විශේෂ ලක්ෂණයක් තමයි ඉතා නීරෝගී ලෙස දිගු කලක් ජීවත් වීමේ හැකියාව. ජපනුන් සතු මේ අරුම පුදුම හැකියාවන් ගැන බටහිර විද්‍යාඥයන් හොයලා බලද්දී තමයි ඔවුන් සතු පාරම්පරික ගති පැවතුම ඒකට මොන තරම් දායක වෙනවද කියලා ඔවුන්ට දැනගන්නට ලැබිලා තියෙන්නේ. මේ අතරින් ඔවුන් නිතරම ජලය පානය කිරීම ගැනත් වැඩි අවධානයක් යොමු වුණා. විශේෂයෙන්ම කොයි ජපන් මනුස්සයත් පොඩි කාලේ ඉඳන් උදේ නැගිටපු ගමන් කරන්නේ පිස්සුවෙන් වගේ වතුර බොන එක බව ඔවුන් නිරීක්ෂණය කර තිබුණා.

ඒත් ඇත්තටම බලපුවාම ඒක පිස්සුවක් නෙවෙයි. මේ ලිපිය දිගටම කියවලා බැලුවොත් ඔයාලට තේරුම්ගන්න පුළුවන් වෙයි අපි හැමදාම තිබහට බොන වතුර ටික නිවැරදි ක්‍රමයට බිලා අපේ සිරැරට මොන තරම් ප්‍රයෝජනයක් ලබාගන්නට පුළුවන් වෙනවද කියන එක.
ජපානයේ වෛද්‍යවරුන් ඇතුළු ජපන් වෙදැදුරු සංගමය කියන්නේ ජල ප්‍රතිකාරය නිවැරදිව කිරීම මගින් පහසුවෙන් සුව කළ නොහැකි මාරාන්තික බවට පත්වන රෝගාබාධ රැසක් සුවකර ගැනීම වගේම තවත් විවිධ ශරීර සුවතා ගැටලුවලටත් හොඳ විසඳුමක් ලබාගත හැකි බවට ඔවුන්ගේ ජන සමාජය තුළ ඕනෑ තරම් සාක්ෂි දකින්නට ලැබෙන බවයි.
ඔවුන් තමන්ගේ සෞඛ්‍ය විද්‍යා ජර්නල් වල ජල ප්‍රතිකාරය මගින් සුව කළ හැකි රෝග කියලා දක්වලා තියෙන ලෙඩ ලැයිස්තුව දැක්කම ඇත්තටම හිතෙන්නේ මෙතන නැති ලෙඩක් නැහැ නේද කියලයි. හිසරදය, සිරුරේ තැන තැන ඇදුම් කෑම්, හදවත් ආශ්‍රිත ගැටලු, ආතරයිටිස්, මීමැස්මොරය, ස්ථූල භාවය, බ්‍රොන්කයිටීස්, ඇදුම, ක්ෂය රෝගය, මෙනින්ජයිටිස්, වකුගඩු හා මුත්‍රා ගැටලු, වමනය, ගැස්ට්‍රයිටිස්, බඩඑලිය යාම, අර්ශස්, දියවැඩියාව, මළ බද්ධය, පෙනීමේ ගැටලු, ගර්භාශ ගැටලු, පිළිකා, ඔසප් සංකූලතා, ඇස් කන් නාසා හා උගුර ආශ්‍රිත ගැටලු යනාදිය මෙහි දක්වලා තියෙනවා. ඉතින් ඇත්තටම තවත් රෝග තියෙනවද කියලා හිතෙන එකත් සාධාරණයි. මේ සියල්ලෙන්ම මිදීමට වගේම නිරෝගීව විසීමටත් උදව් වෙන ජල ප්‍රතිකාරය නිවැරදිව කරන්නේ මෙහෙමයි.
01. උදෙන්ම වතුර වීදුරු හතරක් පානය කිරීම. වීදුරු හතරක් කිව්වට බය වෙන්න එපා. ජපන් මිනිසුන් මේ සඳහා භාවිතා කරන කෝප්ප මිලි ලීටර් 160ක් විතරයි. ඉතින් මේ කෝප්පයෙන් හතරක් ඒ කියන්නේ මිලි ලීටර් 640ක් බොන්නයි තියෙන්නේ. මේ ප්‍රමාණය උදෑසන අවදි වූ සැණින් ඉක්මනට පානය කිරීම අවශ්‍යයි. මේක සාමාන්‍යයෙන් වීදුරු බෝතලයක (මි.ලී. 750 අරක්කු බෝතලයක් වගේ) කඳ කොටසට අල්ලන ජල පරිමාවට ආසන්න ලෙස සමානයි. (කඳ කොටස කියන්නේ සිලින්ඩරාකාර කොටසට. ඊට ඉහළින් තමයි බෝතලයේ බෙල්ලක් වගේ සිහින් වෙන කොටස තියෙන්නේ)
02. ඊළඟට සාමාන්‍ය විදිහට දත් මැදලා සෝදා ගෙන දවසේ කටයුතු කර ගන්න. මුලින්ම වතුර බීලා විනාඩි 45න් යන තුරැ කිසිවක් කන්නට හෝ බොන්නට එපා.
03. කුස පිරෙන්න හොඳ උදෑසන ආහාර වේලක් ලබාගන්න. ඉන්පසු තේ හෝ වෙනත් පානයක් ලබාගන්න. මේ සඳහා පිරිසිදු වතුරම වීදුරු දෙකක් බිව්වත් හොඳයි. (මි.ලී. 300-350)
04. දැන් තවත් පැය දෙකක් ගත වනතුරු වෙනත් කිසිවක් කෑමට, බීමට ගන්න එපා. මේ පියවර ඉතාම වැදගත්. උදෑසන ආහාරය සම්පූර්ණයෙන් ගෙන යම් බීමක් පානය කිරීමෙන් පසුව පැය දෙකක් යන තුරැ වෙනත් කිසිවක් කුසට වැටෙන්නට බැහැ.
05. එතැන් පටන් සාමාන්‍ය ක්‍රමයට දවස ගෙවන්න. වෙනත් කිසිදු විශේෂ යමක් කරන්නට අවශ්‍ය නැහැ.
06. මේ ක්‍රියාවලිය හැමදාම සිදුකරන්න. පහතින් දක්වලා තියෙනවා ඔබට ඇති සෞඛ්‍ය ගැටලු අනුව මෙය සිදුකළ යුතු කාල පරාසය.
අධි රුධිර පීඩනය - දින 30ක් නොකඩවා
ගැස්ට්‍රයිටිස් - දින 10ක්
දියවැඩියාව - දින 30
මළ බද්ධය - දින 10ක් හෝ මඟ හැරෙන තුරු
පිළිකා - නොකඩවා දින 180ක් (මාස 6ක් පුරා)
ක්ෂය රෝගය - දින 90ක්. මෙහිදී උණු වතුර භාවිත කරන්න.

07. ආතරයිටිස් - පළවෙනි සතියේ නොකඩවා දින තුනක්. ඉන් පසු දවස් 4ක් මෙය සිදු නොකර සිටින්න. ඉන් පසු දෙවන සතියේ සිට දිනපතා සිදුකරන්න. මේ ජල ප්‍රතිකාරයෙන් ඇතිවිය හැකි කිසිදු අතුරු ආබාධයක් හෝ රෝගයක් නැහැ. ක්ෂය රෝගීන් අනිවාර්යයෙන්ම මෙම ප්‍රතිකාරය සඳහා උණු වතුර භාවිත කරන්නට වග බලා ගැනීම විතරයි ප්‍රවේසම් විය යුතු එකම අවස්ථාව. අනෙක් කිසිම කෙනෙකුට මේකෙන් කිසිදු ගැටලුවක් ඇති වෙන්නට ඉඩක් නැහැ. ඕනේ නම මුත්‍රා පිට වීම ටිකක් විතර වැඩි වෙයි. කොහොම වුණත් කලින් කිව්වා වගේ මේකෙන් ලැබෙන ප්‍රයෝජන නම් අති විශාලයි.
මේ රෝග සියල්ල හොඳ කරගන්න අතරම වෙනදාට වඩා ඉතා ප්‍රබෝධයෙන් දවස ගත කරන්නටත්, කඩිසරව, කාර්යක්ෂමව ඕනෑම දෙයක් කරන්නටත්, දින අවසානයේ සුවදායි නින්දක් ලබාගන්නටත් මේ ජල ප්‍රතිකාරය උපකාරි වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් මිනිස් ශරීරයේ සියයට 80ක්ම ජලය නිසා සිරුරට ජලය අත්‍යවශ්‍ය ජීව සාධකයක්. ජලයේ ඇති ජීව ගුණය නිසි පරිදි භාවිත කරමින් ලෙඩ රෝග වළක්වා ගැනීමයි මේ ජපන් ක්‍රමයෙන් සිදුවන්නේ. එමගින් ආහාර රුචිය නිසිපරිදි පවත්වාගෙන කුසගින්න නිසිකලට ඇතිවෙනවා. ඒ වගේම මළ මුත්‍රා පහකිරීම නිසි තත්ත්වයට පත්කරනවා. සිරුරේ සියලුම අවයව පද්ධති ස්භාවික අන්දමට ක්‍රියාත්මක වීමට සලස්වනවා. ඒ කියන්නේ නීරෝගී සිරුරක් ලබාදෙනවා. නීරෝගී සිරුරක් නියන්නේ නීරෝගී මනසක්. ඉතින් මෙට උදේ සිටම ජල ප්‍රතිකාරය අරඹා ප්‍රතිඵල අත්විඳිමු

ගණන් නොගත්තොත් ඇදුම මාරාන්තිකයි
වෛද්‍ය දුෂ්‍යන්ත මැදගෙදර
ඉදිරි දසක කිහිපය ඇතුළත ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාව අතරින් සියදහස් ගණනක් ශ්වසන පද්ධතිය ආශ්‍රිතව හටගන්නා රෝගවලින් මිය යන්නට ඉඩ ඇතැයි මහනුවර මහරෝහලේ ශ්වසන රෝග ඒකකයෙහි විශේෂඥ වෛද්‍ය දුෂ්‍යන්ත මැදගෙදර මහතා පවසයි. ලංකාවේ දැනට සිදුවෙමින් පවතින ඍතු විපර්යාස, පරිසර දූෂණය, වෛරස ආසාදන හා ජානමය සාධක නිසා සෑම වර්ගයක ම ශ්වසන රෝගවල වර්ධනයක් දක්නට ලැබෙන බව ද වෛද්‍ය මැදගෙදර පවසයි.
* කුඩා ළමුන්ට ඇති වන බහුලතම දිගුකාලීන රෝගය
* ලංකාවේ ඇදුම රෝගීන් මිලයන 2 ක්
* සෑම ළමුන් 30 දෙනකු අතරින් තිදෙනෙක් ඇදුම රෝගයෙන් පෙළෙති

ලෝක ඇදුම රෝග දිනය දෙවැනිදාට යෙදී තිබිණ. සෑම වසරකම මැයි මාසයේ පළමුවැනි අඟහරුවාදාට ලෝක ඇදුම දිනය සමරනු ලැබේ. මෙවර ඇදුම දිනයේ තේමාව වූයේ පිරිසුදු වාතය - පිරිසුදු හුස්මක් (Better air - better breathing) යන්නය. ශ්‍රී ලංකා ශ්වසන රෝග වෛද්‍යවරුන්ගේ සංගමය මැයි දෙවැනිදා සිට පස්වැනිදා දක්වා ඇදුම රෝගය පිළිබඳ ජනතාව දැනුවත් කිරීම සඳහා දිවයිනේ සෑම දිස්ත්‍රික්කයකම විවිධ වැඩසටහන් දියත් කළේය. එහි ප්‍රධාන උත්සවය සහ පා ගමන ගාල්ල කරාපිටිය රෝහල ආශ්‍රිතව පැවැත්විණි. කරාපිටිය රෝහලේ ශ්වසන රෝග පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍ය සහ ශ්වසන රෝග වෛද්‍යවරුන්ගේ සංගමයේ සභාපති වෛද්‍ය මුහන්දන් සහ ලේකම් විශේෂඥ වෛද්‍ය ගීතාල් පෙ‍ෙර්රා යන මහත්වරුන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් මෙම වැඩසටහන් සංවිධානය කෙරිණි. මේ පිළිබඳව පසුගියදා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ පැවැති මාධ්‍ය හමුවේදී වෛද්‍ය මැදගෙදර ඉහත කරුණු අනාවරණය කළේය.
ඇදුම යනු දිගුකාලීන රෝගයකි. නිට්ටාවට සුව කළ හැකි නොවන මුත් වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව නිසියාකාරයෙන් ඖෂධ භාවිතා කිරීමෙන් මනාව පාලනය කළ හැකිය. රෝගය මැනැවින් පාලනය කරන කවරකුට වුවත් සාමාන්‍ය නිරෝගී පුද්ගලයකු මෙන්ම දෛනික කටයුතු සියල්ල ඉටු කළ හැකි බව වෛද්‍ය මැදගෙදර පවසයි. රෝගය නොසලකා ප්‍රතිකාර පැහැර හැරීමෙන් උත්සන්න වී ක්ෂණිකව මරණයට පත්විය හැකිය. එහෙත් ඇදුම රෝගය එසේ අකල් මරණයකට ගොදුරු විය යුතු රෝගයක් නොවන බවද හෙතෙම අවධාරණය කරයි.
ඇදුමට හේතු
නිවෙස්වල ඇති කරන සුරතල් සතුන්, කැරපොත්තන්, ටෙඩිබෙයාර් වැනි ලොම් සහිත සෙල්ලම් බුඩු, දූවිලි මකුළු දැල්, බුමුතුරුණු (Carpet) වල හැදෙන කෘමීන්, සුවඳ දුම් වර්ග, හඳුන්කූරු, මදුරුකොයිල්, දරලිප්, පොලිතීන් පිලිස්සීමෙන් ඇතිවන දුම, සිගරට් දුම, තීන්ත හා සෝදනකාරකවල ගන්ධයන් ඇතැම් විලවුන් හා මල්වල පරාග වැනි පාරිසරික හේතුවලින් පීනස හෝ ඇදුම තත්ත්වය උත්සන්න විය හැකිය. ඒ ඒ පුද්ගලයාට අසාත්මිකතා ඇතිවන පාරිසරික සාධක හෝ ආහාර පාන වෙනස් විය හැකිය. ඇදුම ජීවිත කාලය පුරා පවතින රෝගයක් වන හෙයින් තමාට අසාත්මිකතා ඇතිවන සාධක මගහැර සිටීමට රෝගීන් පුරුදු විය යුතුය.
ඇදුම යනු සුලභ, දිගුකාලීන ශ්වසන රෝගයකි. එහි රෝග ලක්ෂණ ලෙස හතිය, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, පපුවේ හිර ගතිය සහ කැස්ස ඇතිවන අතර මේවා කාලය සහ උග්‍ර බව අනුව වෙනස් වේ. මෙහි රෝග සාධක ලෙස හඳුන්වන දූවිලි, දුම්, සත්ව ලොම්, කාලගුණ වෙනස්වීම්, ශ්වසන ආසාදන වැනි දෑ වලට නිරාවරණයෙන්, ශ්වසන මාර්ගයේ ඇති වන අසාත්මිකතාව නිසා සිදු වන්නකි.
ඇදුම මූලිකවම රෝග ලක්ෂණ මඟින් විනිශ්චය කර ගන්නා අතර එයට දිගුකාලීන ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වේ. එය බාල මහලු ඕනෑම වයසක ඇති වන අතර රෝගය සරල අවස්ථාවේ සිට ඉතා දරුණු ජීවිත අවදානම් තත්වයට පවා උත්සන්න විය හැකිය. පසුගිය වසර කිහිපය තුළ පරිසර දූෂණය හේතුවෙන් ලෝකය පුරා ඇදුම රෝගීන් සංඛ්‍යාව වැඩිවී ඇත. ලෝකය පුරා ඇදුම රෝගීන් මිලියන 334 ට වැඩියෙන් සිටින අතර ඉන් බහුතරය අඩු හා මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටවල ජීවත්වේ. කුඩා ළමුන්ට ඇති වන බහුලතම දිගුකාලීන රෝගය මෙය වන අතර ලොව පුරා ළමුන්ගෙන් 14%ක් ඇදුමෙන් පීඩා විඳිති. පාසල් නොපැමිණීමේ ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස ද ඇදුම වාර්තාගතව ඇත. ලංකාව තුළ ඇදුම රෝගීන් මිලයන 2 බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත. මෙරට සෑම ළමුන් 30 දෙනකු අතරින් තිදෙනකු ඇදුම රෝගයෙන් පෙළෙන බව සමීක්ෂණ‍ මඟින් හෙළි වී තිබේ. ඇදුම රෝගය ඉතා සුලභ වුවත් ඒ පිළිබඳ මහ ජනතාව සතු දැනුම ඉතා අල්ප මෙන්ම ඇදුම ගැන මිත්‍යා මත ද බොහෝමයක් ඇත. සමහර ඇදුම රෝගීහු පවා එය ජීවිත අවදානමට ලක් කළ හැකි රෝගයක් බව නොදනිති. මෙම රෝගය උත්සන්න වීම නිසා දෛනිකව විශාල රෝගීන් සංඛ්‍යාවක් රෝහල් වලට ඇතුළත් වන අතර ඒ නිසා රජයට විශාල වියදමක් දැරීමට සිදු වේ. මීට අමතරව මේ අයගෙන් සමහරු සංකූලතා හේතුවෙන් මරණයට පත්වෙති.
ඉන්හේලර් භාවිතය
ඇදුම රෝගයට ප්‍රතිකාර කිරීමේ අරමුණ නම් රෝග ලක්ෂණ පාලනය, සාමාන්‍ය දිවි පෙවෙතක් ගත කිරීමට මග සැලසීම සහ අනාගතයේ ඇදුම උත්සන්න වීම සහ සංකූලතා වැළැක්වීමයි. මේ සඳහා විවිධ ප්‍රතිකාර ක්‍රම ඇති අතර එයින් වඩාත් ආරක්ෂාකාරී හා ඵලදායි වන්නේ ඉන්හේලරයි. එය පෙනහළු තුළ පමණක් ක්‍රියා කරයි. එම නිසා එය රෝගය තිබෙන ස්ථානය මත කෙලින්ම ඖෂධ යොදන තුවාලයකට බෙහෙත් දැමීම හා සමාන ක්‍රියාවලියකි. මේ නිසා ඖෂධ අඩු මාත්‍රාවක් භාවිතා කළ හැකි අතර අනෙක් ප්‍රතිකාරවලට වඩා අතුරු ආබාධ ඇති වීම ද අඩුය.
ඉන්හේලර් දෙවර්ගයකි, එනම් රෝගය වළක්වන ඉන්හේලරය සහ ක්ෂණික සහනදායි ඉන්හෙලරයයි.

රෝගය වළක්වන ඉන්හේලරය දිනපතා පාවිච්චි කළ යුතුය. එමඟින් ශ්වසන ‍මාර්ගයේ ප්‍රදාහ තත්වය සමනය කර, අධි සංවේදිතාව අඩු කර, රෝග සාධකවලට නිරාවරණය වීමෙන් ඇතිවන ප්‍රතික්‍රියාවන් වළක්වයි. රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන විටද මෙය භාවිතා කළ යුතුය.
ක්ෂණික සහනදායි ඉන්හේලරය රෝග ලක්ෂණ සමනය කිරීමට යොදාගනියි.
රෝග නිරීක්ෂණය
ඉන්හේලර් භාවිතය අසාර්ථක වීමට, උපදෙස් නිවැරදිව පිළි නොපැදීමත් හේතුවේ. ඉන්හේලර් භාවිතා කරන රෝගීන් අතර තමන් එයට ඇබ්බැහි වේ යැයි වැරදි මතයක් තිබේ. නමුත් එවැනි ඇබ්බැහි වීමක් සිදුවන බවට කිසිදු විද්‍යාත්මක සාක්ෂියක් නොමැත.
අක්‍රීය සහ සක්‍රීය දුම් පානය ඇදුම රෝගය උත්සන්න කරවන බලවත් සාධකයකි. මේ නිසා සැමවිටම දුම් පානයෙන් වැළකී සිටිය යුතුය.
මුදල් සහ කාලය අපතේ යාමක් ලෙස සිතා ඉන්හේලරය භාවිතා කිරීම නැවැත්වුවහොත් මෙතෙක් කල් ඉන්හේලරය භාවිතා කිරීමෙන් ලැබුණු සුවය නැතිවී යා හැක. මේ නිසා, වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව නොකඩවා ඉන්හේලරය භාවිතා කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.
ඇදුම වරින් වර උත්සන්නවීම ඇතිවන දිගුකාලීන රෝගයක් නිසා රෝගයෙන් ඇති බලපෑම හා ප්‍රතිකාරවල ක්‍රියාකාරිත්වය දැන ගැනීමට රෝග නිරීක්ෂණය ඉතා වැදගත්ය. මේ සඳහා සරල මෙන්ම වඩාත් සංකීර්ණ ක්‍රම පවතී.

සරල ක්‍රම ලෙස රෝග ලක්ෂණ නිරීක්ෂණය, රාත්‍රියේ රෝග ලක්ෂණ ඇති වන වාරයන්, ක්ෂණික සහනදායී ඉන්හේලර් භාවිතා කරන වාර ගණන නිරීක්ෂණය දැක්විය හැකිය. වඩාත් සංකීර්ණ ක්‍රම ලෙස ඇදුම පාලනය පිළිබඳ ප්‍රමිතිගත ප්‍රශ්නාවලි සහ සංකීර්ණ පෙනහළු පරීක්ෂණ භාවිතා වේ. මෙම පරීක්ෂණ රෝහල් සහ සායනවල සිදු කෙරේ. රෝගීන් විසින් පවත්වා ගන්නා “Asthma Action Plan” මඟින් රෝග පාලනය සඳහා හදිසි අවස්ථාවන් හඳුනාගත හැකිය. එමඟින් ප්‍රතිකාර ගැනීමට රෝගීන්ගේ දායකත්වයද වැඩි වන නිසා වෛද්‍යවරයාට ද පහසුවක්‍ වේ.
වළක්වා ගැනීම
ඇදුම වළක්වා ගැනීමට මෙම ඖෂධ ප්‍රතිකාර ක්‍රම මෙන්ම එදිනෙදා කටයුතු වලදි රෝගය උත්සන්න කරවන සාධක වලින් වැළකී සිටීම වැදගත් වේ. මෙම රෝග සාධක පුද්ගලයා අනුව වෙනස් වේ. එම නිසා එක් එක් රෝගියාට අසාත්මිකතාව ඇති වන රෝග සාධක හඳුනා ගැනීම වැදගත්ය. මේ සඳහා විශේෂඥ දැනුම ඇති වෛද්‍යරුන්ගේ (allergic specialists) සහය ලබා ගත හැක.
සමහර රැකියා ද ඇදුම රෝගය සඳහා බැඳී ඇත. රැකියාව කරන විට ඇදුම ඇති වේ නම් වෛද්‍යවරයකු හමුවී උපදෙස් ලබා ගැනීම වැදගත්ය. ඉන්හේලර් නොකඩවා භාවිතය ද ඇදුම වළක්වා ගැනීමට බෙහෙවින් වැදගත් වේ.
පීනස, ගැස්ට්‍රයිටීස් වැනි රෝග නිසාද ඇදුම ඇති විය හැකිය. එවැන්නන්ට එම රෝග තත්ත්වලට ප්‍රතිකාර ගැනීමෙන් ඇදුම පාලනය කළ හැකිය.
රෝගය සඳහා ප්‍රතිකාර ගනිද්දී ද රෝග ලක්ෂණ අඩු නො‍ෙව් නම්, වෛද්‍යවරයකු හමුවිය යුතුය, මක්නිසාද යත් මෙයට හේතුව‍ වෙනත් රෝග තත්වයක් විය හැකි බැවිනි.
ශ්වසන රෝග ඒකකවල පවත්වන ඇදුම රෝග සායනවල රෝග විනිශ්චය, ඖෂධ ලබාදීම, නිරන්තර පරික්ෂාව නොකඩවා සිදු කෙරේ. ඉන්හේලර් භාවිතය පෙන්වා දීමට පෙනහළු පරීක්ෂණ කිරීමට සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්‍ය සේවකයන් සිටී. හදිසියේ ඇදුම උත්සන්න වී පැමිණෙන්නන්ට ප්‍රතිකාර කිරීමට පැය 24 පුරා ක්‍රියත්මක හදිසි ප්‍රතිකාර ඒකක පවතී. මෙම සියලු පහසුකම් ළමා ‍රෝහල්වල ද පවතී.
ඇදුම යනු ඉන්හේලර් භාවිතයෙන් පමණක් පාලනය කළ නොහැකි රෝගයක් බව වටහා ගැනීම වැදගත් වේ. එය එදිනෙදා සාමාන්‍ය ජීවිතයට, රැකියාවට බලපෑම් ඇති කරන රෝගයකි. හදිසි උත්සන්න වීම් නිසා දැඩි සත්කාර ඒකයට ඇතුළත් වීමට සිදුවීම සහ ඇතැම්විට ජීවිත අවදානමට පවා ලක්විය හැකි රෝගයකි. එම නිසා ඇදුම රෝගීන් විදිමත් සෞඛ්‍ය සේවාව තුළ නිසි ප්‍රතිකාර ලැබීමත්, නිරන්තර නිරීක්ෂණයට ලක් කිරීමත්, රෝගය ගැන, ප්‍රමාණවත් දැනුමක් ලබා ගැනීමත් ඉතා වැදගත් වේ.
ඇදුම රෝගය සඳහා ඇති එකම ප්‍රතිකාරය “සැල්බියුටමෝල් පෙති” යන්න ඇතැම් රෝගීන් තුළ පවතින වැරදි මතයකි. එය තනිව දිගුකලක් භාවිතා කිරීමෙන් මරණය පවා සිදු විය හැකිය. ඇදුම උත්සන්න වූ අවස්ථා වලදී එය භාවිතා කිරීම සුදුසු වුවද හැම විටම වෛද්‍ය උ‍පදෙස් අනුවම ඖෂධ ලබා ගැනීම වඩා සුදුසුය.
සාගරිකා දිසානායක ජයසිංහ
සිළුමිණ සල්පිල
Powered by Blogger.